Jak działa giełda i czym są papiery wartościowe?

giełda papierów wartościowych

W rezultacie pandemii znacząco wzrosło zainteresowanie giełdą. Lokaty przestały przynosić sensownego zysku, doszło do zamknięcia ludzi w domach, giełda odnotowała duże debiuty, a to wszystko podkręciło nastroje inwestycyjne. Akcje, obligacje czy inne papiery wartościowe może kupić ten, kto posiada konto maklerskie. Na czym tak naprawdę polega inwestowanie na giełdzie i czym są papiery wartościowe? Wyjaśniamy podstawowe pojęcia dla tych, którzy dopiero zaczynają obracać się w świecie inwestycji. 

Jak działa giełda papierów wartościowych?

Początkujący inwestor może natknąć na wiele obcych terminów. Na Giełdzie Papierów Wartościowych handluje się akcjami, obligacjami oraz instrumentami pochodnymi. W Polsce za organizację obrotu instrumentami finansowymi odpowiada Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie, regulowana przez zapisy Ustawy o publicznym obrocie papierami wartościowymi, Kodeksu spółek handlowych oraz Statutu i Regulaminu Giełdy.  

Z założenia głównym celem tego, jak działa giełda, jest wymiana handlowa. Podczas sesji kupowane i sprzedawane są określone instrumenty finansowe. Dochodzi do transakcji po cenach rynkowych ustalonych w momencie skojarzenia zleceń nabycia i zbycia danego instrumentu finansowego.

Handel na giełdzie jest możliwy poprzez domy maklerskie. Inwestor posiadający konto maklerskie, który zasili je środkami pieniężnymi, może nabywać i zbywać instrumenty finansowe. Istotne jest też, że giełda papierów wartościowych notowania prowadzi na dwa sposoby. Zarząd Giełdy podejmuje decyzję o tym, w jaki sposób będzie notowany określony instrument finansowy. Aktualne notowanie giełdowe każdy inwestor może sprawdzić przez internet.  

Czym są papiery wartościowe?

To, jak działają papiery wartościowe, reguluje prawo, które w Polsce zostało przyjęte z uwzględnieniem systemu germańskiego. Odpowiednie przepisy znajdują się przede wszystkim w art. 921 Kodeksu Cywilnego. Według zapisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi papiery wartościowe to akcje, prawa poboru (w rozumieniu ustawy Kodeks spółek handlowych) prawa o akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, certyfikaty inwestycyjne, listy zastawne i inne zbywalne papiery wartościowe oraz inne zbywalne prawa majątkowe.1 

Papier wartościowy jest instrumentem finansowym, który gwarantuje prawa majątkowe. Na głównym rynku giełdy papierów wartościowych w Polsce notowane są m.in. akcje obligacje, certyfikaty inwestycyjne.

Ze względu na przedmiot uprawnień papiery wartościowe dzieli się na:

  • udziałowe – akcje, 
  • uprawniające do zarządzania rzeczami – konosamenty, 
  • opiewające na wierzytelności pieniężnej – obligacje, weksle, bony skarbowe, czeki, listy zastawne.

Dla papierów wartościowych wspólnymi cechami jest obrót o charakterze masowym oraz  zakup związany z oczekiwaniem osiągnięcia zysku.

Czym są akcje?

Akcje emitują spółki akcyjne. Stanowią potwierdzenie o udziale danej osoby lub podmiotu w majątku spółki. Inwestor może wykupić nawet jedną akcję firmy, przez co zyskuje prawo do dywidendy. To z kolei oznacza prawo do zysków spółki w danym roku, jeśli walne zgromadzenie zdecyduje się na ich podział. Przedmiotem obrotu na giełdzie są akcje na okaziciela. 

Czym są obligacje?

Obligacje są papierami wartościowymi, których wystawcy stwierdzają swoją pozycję dłużnika wobec obligatariusza, czyli właścicieli. Dla przedsiębiorstw emisja obligacji jest wygodnym sposobem finansowania. Obligacje są emitowanie przez spółki, instytucje finansowe, a także przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego. 

Akcje a obligacje

W przeciwieństwie do akcji obligacje uznawane są za instrumenty finansowe o niskim ryzyku inwestycyjnym. Wiele zależy jednak od emitenta i konstrukcji danego instrumentu. Akcje ze względu na możliwość nagłego obniżenia ich wartości zaliczają się do papierów wartościowych o bardzo wysokim ryzyku inwestycyjnym.

Kim jest makler giełdowy?

Osobą pośredniczącą między inwestorem a giełdą jest makler papierów wartościowych. To stanowisko dla tych, którzy zdadzą egzamin przed Komisją Nadzoru Finansowego z pozytywnym wynikiem. Ze względu na odpowiedzialność związaną z takimi zadaniami jak:

  • przyjmowanie i przekazywanie zleceń,
  • przygotowywanie rekomendacji, analiz i komentarzy,
  • doradztwo inwestorom,
  • pomoc przy wprowadzaniu spółek na giełdę,

w pracy maklera istotna jest zarówno wiedza, jak i odpowiednie predyspozycje psychofizyczne. W Polskich realiach została stworzona lista maklerów papierów wartościowych, która funkcjonuje na podstawie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi z 2005 roku i Rozporządzenia Ministra Finansów z 18 maja 2016 roku w sprawie wzorów wniosków o wpis na listę maklerów papierów wartościowych oraz na listę doradców inwestycyjnych. Ma jawny charakter, a dane identyfikacyjne osób posiadających uprawnienia można uzyskać za pośrednictwem strony internetowej KNF. Wybierając konto poprzez ranking kont maklerskich, warto sprawdzić, ile kosztuje doradztwo maklera.

1 Art. 3 Ustawy z 29 lipca 2005 roku: http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20051831538/U/D20051538Lj.pdf

Komentarze (0)
Zostaw komentarz