Czy pożyczka musi być oprocentowana? Sprawdź, co mówi prawo!

W życiu bywa przewrotnie – czasami zdarza się, że musisz “na już” zorganizować sporą sumę pieniędzy, a przy tym nie chcesz zapożyczać się na wysoki procent w bankach i firmach pożyczkowych. Wtedy to istnieje opcja zaciągnięcia nieodpłatnych zobowiązań za zero procent – nie tylko u przyjaciół i rodziny, ale także w przypadku pierwszych pożyczek oferowanych przez niektóre podmioty finansowe. Co warto wiedzieć o pożyczce bez oprocentowania?

Chętnie pożyczamy, niechętnie zwracamy

O tym, że zainteresowanie pożyczkami wzrosło w ciągu kilku ostatnich lat – nie trzeba nikomu udowadniać. Na taki obrót sytuacji wpływa nie tylko krótszy czas oczekiwania na decyzję, ale przede wszystkim wprowadzenie ustawy antylichwiarskiej z dnia 11.03.2016 roku, która ostatecznie uregulowała działania firm pożyczkowych oraz wprowadziła ład prawny – chroniący interesy Konsumentów. Ta znowelizowana Ustawa o Nadzorze nad Rynkiem Finansowym1 z największą siłą uderzyła w nieuczciwych pożyczkodawców, którzy windowali sobie kolosalne koszty za oferowane produkty.

Dlatego, Polacy dzięki wprowadzonym zmianom – stopniowo zaczęli nabierać zaufania do pożyczek pozabankowych. Ze statystyk Krajowego Rejestru Długów przeprowadzonych w II kw. 2018 roku wynika, że – co czwarty obywatel znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a co dziesiątemu nie starcza na podstawowe potrzeby. Jednocześnie ¼ osób deklaruje, że uzyskiwane dochody w zupełności wystarczają im na bieżące sprawunki. Mimo wszystko – liczba dłużników w bazie KRD w ciągu ostatnich trzech lat wzrosła o 19 proc., co w porównaniu z 2017 rokiem jest skokiem o pięć oczek w górę. Z kolei 22 proc. ankietowanych przyznało, że posiada gorszą sytuację finansową niż przed rokiem. Jako główny powód wymieniano przede wszystkim wyższe koszty życia oraz niskie zarobki. Natomiast 15 proc. Polaków otwarcie podkreśliła, że posiada w domowym budżecie więcej pieniędzy, dzięki spłacie zaległych zobowiązań w postaci kredytów i pożyczek2.

Nieoprocentowana pożyczka – czy istnieje?

Co mówi prawo w kwestii zobowiązań bez oprocentowania? Zgodnie z art. 720 Kodeksu cywilnego – pożyczka nie musi być oprocentowana! Co w konsekwencji powoduje, że oprocentowanie należy się pożyczkodawcy wyłącznie wtedy, gdy wprost zostało przewidziane w umowie. Zazwyczaj – ten typ zobowiązania jest formą odpłatną. Dlatego korzyści w postaci nieoprocentowania traktuje się jako wynik otrzymania przez Konsumenta, tzw. nieodpłatnego świadczenia. Tyczy się to również sytuacji, gdy pożyczka została zawarta na drodze prywatnej przez osoby fizyczne, nie prowadzące żadnej działalności gospodarczej. Przypomnijmy, że zgodnie, z art. 359 Kodeksu cywilnego, maksymalna wysokość odsetek kapitałowych – w przypadku pożyczki oprocentowanej może wynieść, nie więcej niż 10 proc. w skali roku. Natomiast, gdy jest oprocentowana na podstawie wyższej stopy wyliczane są również odsetki maksymalne. Z kolei, gdy strony określą w umowie, że zobowiązanie jest oprocentowane, ale nie wskażą w jaki sposób to należne będą też odsetki ustawowe – które obecnie wynoszą maksymalnie 5 proc. w skali roku3.

Spisać czy nie spisać?

Jeszcze do niedawna stanowiono również, że pożyczka o wartości wyższej niż 500 zł musi zostać spisana na piśmie. Jednak od 8.09.2016 roku w wyniku znowelizowania ustawy, przepis ten uległ zmianie – zarówno, co do kwoty, jak i formy. Podpunkt 2, art. 720 Kodeksu cywilnego podkreśla, że umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej. Dodatkowo – przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości4.

W praktyce jednak – wiele umów pożyczek, nie tylko zawieranych między najbliższymi, ale także w obrocie gospodarczym przybiera formę ustną! Oczywiście takie rozwiązanie jest równie istotne – lecz wiąże się z dużym ryzykiem nieodzyskania długu! Dlaczego? Ponieważ brak wymaganego dokumentu to brak możliwości przeprowadzenia skutecznego dochodzenia. Mimo to, art. 74 Kodeksu cywilnego zatwierdza, że niezachowanie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej przewidzianej dla celów dowodowych dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron jest dopuszczalne, jeżeli obie strony wyrażą na to zgodę, żąda tego konsument w sporze z przedsiębiorcą albo fakt dokonania czynności prawnej jest uprawdopodobniony za pomocą dokumentu5.

Pożyczka bez oprocentowania jako “pierwsza pożyczka za darmo”!

Jednym z popularnych elementów pożyczki bez oprocentowania są darmowe pożyczki online, dla nowych klientów. Tego rodzaju zobowiązania – klienci oddają w takiej kwocie, jaką pożyczyli. Pod warunkiem uregulowania zadłużonej kwoty w ustalonym terminie! Dlatego, przed podjęciem ostatecznej decyzji, co do wyboru pożyczkodawcy – warto zapoznać się z ofertą, co najmniej kilku podmiotów. Zwróć uwagę na dokładne terminy spłat, wysokość opłat, a także inne koszty dodatkowe.

Którzy pożyczkodawcy oferują pierwsze pożyczki bez oprocentowania?

Przy każdym wyborze, kieruj się zasadą: NIE STAĆ MNIE, NIE ZACIĄGAM POŻYCZKI!

Darmowa pożyczka jako forma zobowiązania od rodziny i znajomych

Wiele osób decyduje się także na pomoc u osób bliskich, czyli podmiotów – które zawodowo nie są związane z udzielaniem pożyczek. W takiej sytuacji – pomimo że zawarcie umowy może odbyć się na mniej formalnym gruncie to często taki rodzaj zobowiązania podlega opodatkowaniu, podatkiem od czynności cywilnoprawnych, tzw. PCC, jak i podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czyli PIT. Dokładnie określa to art. 720, wedle którego pożyczką jest:

  • Umowa, w której dochodzi do zmian w obrębie prawa własności przedmiotu umowy,
  • Umowa konsensualna (zawarta poprzez porozumienie stron) i dwustronnie obowiązująca,
  • Stronami pożyczki są dający pożyczkę, tzw. pożyczkodawca, a także biorący pożyczkę, czyli pożyczkobiorca,
  • Nie jest umowa wzajemna – bo zwrot tej samej kwoty pieniędzy nie jest odpowiednikiem świadczenia dającego pożyczkę – nawet, gdy umowa została zawarta jako odpłatna,
  • Przedmiotem zobowiązania mogą być pieniądze albo rzeczy oznaczone, co do gatunku (wtedy należy określić ich rodzaj i ilość),
  • Kluczowym elementem umowy pożyczki jest obowiązek jej zwrotu! Bez tego wyznacznika nie można mówić o umowie!6

Są wyjątki od PCC!

Na mocy przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych – umowa pożyczki zazwyczaj podlega 2 proc. opodatkowaniu. Natomiast, gdy pożyczkodawcą jest firma, która na co dzień zajmuje się usługami pożyczkowymi to zwolniona jesy z tego obowiązku! Tak więc, konieczność opłaty PCC występuje jedynie, w przypadku podmiotów prywatnych! Ale i od tego zapisu są pewne wyjątki. Zwolnione z podatku PCC są osoby, które użyczają pożyczki do 9 637 zł. Jest to górna kwota zobowiązania zaciągniętego na okres maksymalnie 5 lat. Mogą być one udzielane, m.in. przez małżonków, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, zięcia, synową, macochę czy teściów. Co ciekawe – podobna opcja nie występuje, w przypadku pożyczki zawieranej między teściami, zięciem oraz synową. Aby móc skorzystać z nielimitowanego zobowiązania konieczne jest:

  • Złożenie deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, organowi podatkowemu – w ciągu 14 dni od daty dokonania czynności,
  • Udokumentowanie otrzymania przez pożyczkobiorcę pieniędzy: na rachunek bankowy, konto prowadzone przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przesłane przekazem pocztowym.

Pożyczki od znajomych – czy są nieoprocentowane?

Inaczej wygląda sytuacja, w przypadku pożyczek od znajomych. Tutaj, zgodnie z art. 9 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, zwolnienie z opodatkowania następuje, w wyniku:

  • Udzielenia pożyczki w kwocie do 5 tys. zł bądź 25 tys. dla kilku osób, uzyskane w ciągu 3 lat kalendarzowych,
  • Pożyczania przez przedsiębiorców, którzy swoje siedziby mają poza granicami RP,
  • Z kas bądź funduszów zakładowych, funduszów związków zawodowych lub pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych
  • Opracowanych na drodze ustawy innych funduszów celowych
  • Udzielanych prze wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej 7

Z kolei prywatna pożyczka trafi do rocznej deklaracji PIT osób prywatnych – tylko i wyłącznie wtedy, gdy jest oprocentowana! Zgodnie z art. 30a  ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z 26.07.1991 roku – od uzyskanych dochodów (przychodów) pobiera się 19% zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu odsetek od pożyczek, z wyjątkiem, gdy udzielanie pożyczek jest przedmiotem działalności gospodarczej8.Zatem nie wymusza to na pożyczkodawcy konieczności składania deklaracji podatkowej, a także opłaty podatku z tego tytułu.

Czy pożyczka bez oprocentowania jest bezpieczna?

Odpowiedź na te pytanie jest taka sama – jak, w przypadku zaciągania pożyczek czy kredytów z oprocentowaniem. Jednym słowem – jest bezpieczna, ale pod warunkiem, że klient bierze ją u sprawdzonego i wiarygodnego pożyczkodawcy. Ba – nawet, jeśli wzbudza zaufanie i wszelkie znaki na niebie mówią, że lepiej nie mogłeś trafić to przed podpisaniem umowy warto zapoznać się z umową oraz warunkami, na jakich zostanie udzielona pożyczka! Po pierwsze – pozwoli to sprawdzić niekorzystne dla płatnika zapisy i po drugie – jest szansą na zaznajomienie się z ewentualnymi kosztami.

Dlatego, gdy którykolwiek z zapisów budzi wątpliwości, jest niejasny i mało przejrzysty warto zastanowić się nad sensem zaciągania. Obecnie, na rynku firm pozabankowych istnieje multum pożyczkodawców oferujących atrakcyjne warunki pożyczki. Jednak równie istotne, co rzetelność podmiotów finansowych jest także obowiązkowość samego klienta. Bo, jeśli nie ureguluje on całego zobowiązania w terminie to nieoprocentowana pożyczka stanie się pożyczką z procentem oraz naliczonymi dodatkowymi kosztami. A to już z pewnością nie działa na korzyść żadnego dłużnika.

 

1. http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20111260715

2. https://krd.pl/Centrum-prasowe/Informacje-prasowe/2018/-Komu-w-Polsce-zyje-sie-lepiej–a-kto-wpada-w-finansowe-tarapaty-

3. https://www.arslege.pl/zrodla-i-wysokosc-odsetek/k9/a4220/

4. https://www.arslege.pl/umowa-pozyczki/k9/a5747/

5. https://www.arslege.pl/zastrzezenie-formy-czynnosci-prawnej/k9/a1079/

6. http://www.pwrz.pl/komentarz_do_ustawy/kodeks_cywilny/art-720-kc.html

7. https://www.lexlege.pl/ustawa-o-podatku-od-czynnosci-cywilnoprawnych/art-9/

8. https://www.lexlege.pl/ustawa-o-podatku-dochodowym-od-osob-fizycznych/art-30a/

Jeden komentarz “Czy pożyczka musi być oprocentowana? Sprawdź, co mówi prawo!”

  1. Jeśli dane były przekazane do firm pożyczkowych dobrym zwyczajem jest włączenie alertów BIK (za darmo), żeby wiedzieć czy ktoś nie wysyłał zapytań na nasze dane.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *